SRBIJA / NA-DANASNJI-DAN / NA DANAŠNJI DAN 22. OKTOBAR


22.10.2019
1927 Umro je srpski pisac Borisav Stanković, jedan od začetnika moderne srpske proze. Prikazujući život rodnog Vranja s kraja 19. veka, dao je i psihološku analizu ličnosti, unoseći prvi put u srpsku literaturu erotiku i senzualnost ("Iz starog jevandjelja", "Stari dani", "Koštana", "Nečista krv", "Pod okupacijom").     ****

1721 Nakon uspešno okončanog rata sa Švedskom, Rusija je postala nova sila na Baltiku, a Petar Veliki proglašen je carem cele Rusije.

1773 Kralj Tonga poklonio je engleskom istraživaču Džejmsu Kuku (James Cook) gorostasnu kornjaču koja je u Londonu živela do 1966.

1797 Francuz Andre Žak Garnerin (Jacques) prvi je upotrebio padobran, skočivši iz balona nad Parizom sa visine od 680 metara.

1811 Rodjen je madjarski kompozitor Franc List (Franz Liszt) legendarni pijanistički virtuoz koji je izgradio modernu klavirsku tehniku i dao klaviru snagu orkestra. Bio je vrstan muzički pedagog. (20 madjarskih rapsodija, "Godine hodočašća", "Ljubavni snovi", "Mazepa").

1844 Rodjena je francuska glumica Anrijeta Rozina Bernar (Henriette Rosine Bernhardt), poznata kao Sara Bernar (Sarah), koja je obeležila pozorišnu epohu kao najveća tragetkinja svog doba. Bila je izuzetno popularna i savremenici su je nazivali "božanska Sara".

1873 Da bi onemogućio Francuze da se udruže sa nemačkim neprijateljima, nemački car Vilhelm I (Wilhelm), na inicijativu kancelara Bizmarka (Bismarck) pridružio se savezu Rusije i Austrije ("Savez triju careva").

1883 U Njujorku je izvođenjem opere "Faust" francuskog kompozitora Šarla Gunoa (Charles Gounod) otvorena operska kuća "Metropoliten".

1887 Uredu za patente u Njujorku Nikola Tesla prijavio je šest izuma, medju kojima i višefaznu naizmeničnu struju. Izume je 1888. otkupila firma "Vestinghaus" i njihovu primenu prikazala na svetskoj izložbi u Čikagu 1893.

1906 Umro je francuski slikar Pol Sezan (Paul Cezanne) čije delo nije prihvaćeno od savremenika, ali je izvršilo ogroman uticaj na likovno stvralaštvo 20. veka. Modifikujući impresionizam stvorio je novi likovni izraz koji je bio inspiracija fovizma, kubizma i apstraktne umetnosti ("Kupačice", "Kartaši", "Plave vaze").

1912 Treća srpska armija generala Božidara Jankovića potukla je u Prvom balkanskom ratu turske snage i oslobodila Prištinu.

1913 Rodjen je vijetnamski car Bao Daj (Dai) poslednji monarh Vijetnama. Na presto je došao 1926, a abdicirao je 1945, kada je stvorena Demokratska Republika Vijetnam. Francuzi su ga vratili na presto 1949. da upravlja oblastima pod francuskom okupacijom, a 1955. je emigrirao u Francusku, gde je 1997. umro.

1947 Počeo je rat Indije i Pakistana oko Kašmira, nakon što je kašmirski maharadža Hari Sing (Singh) odbio da se priključi jednoj od dve zemlje kada je podeljen indijski potkontinent. Rat je početkom 1949. okončan posredstvom UN, a Kašmir je ostao podeljen.

1962 Predsednik SAD Džon Ficdžerald Kenedi (John Fitzgerald Kennedy) izdao je naređenje američkoj ratnoj mornarici i avijaciji da blokiraju Kubu zbog postavljanja sovjetskih nuklearnih raketa u toj zemlji. Kubanska kriza koja je dovela svet na ivicu atomskog rata, okončana je mesec dana kasnije sporazumom sovjetskog lidera Nikite Hruščova i Kenedija o povlačenju nuklearnog naoružanja i deblokadi Kube.

1964 Francuski književnik Žan-Pol Sartr (Jean-Paul Sartre) odbio je Nobelovu nagradu za književnost.

1964 Slovenački gimnastičar Miroslav Cerar osvojio je zlatnu medalju na Olimpijadi u Tokiju. To je bila prva zlatna medalja za SFR Jugoslaviju na olimpijskim takmičenjima.

1973 Umro je španski violončelista katalonskog porekla Pablo Kazals (Casals), jedan od najvećih instrumentalista 20. veka. Kao protivnik Frankovog režima, od 1938. je živeo van domovine i stekao veliku popularnost nastupajući širom sveta.

1987 Primerak retke edicije Gutenbergove biblije prodat je u aukcijskoj kući "Kristi" u Njujorku za rekordnih 5,39 miliona dolara.

1991 Predsedništvo SFR Jugoslavije u nepotpunom sastavu (Srbija, Vojvodina, Kosovo i Crna Gora) odbacilo je predlog Evropske zajednice da se jugoslovenska federacija rekonstituiše u asocijaciju suverenih država. Ta odluka je doprinela produbljavanju jugoslovenske krize i definitivnom raspadu zemlje.

1992 Na putu Priboj-Rudo pripadnici nepoznate paravojne formacije kidnapovali su iz autobusa 16 Muslimana, stanovnika pograničnog sela Sjeverin (na granici Srbije i Bosne) i odveli ih u nepoznatom pravcu, a potom likvidirali.

2000 Posmrtni ostaci jednog od najvećih srpskih pesnika Jovana Dučića preneti su 57 godina nakon njegove smrti iz američkog mesta Libertvil i sahranjeni u rodnom gradu Trebinju u Republici Srpskoj.

2002 Umrla je Džeraldina Nagi-Aponi (Geraldine Nagy-Appony) bivša albanska kraljica. Ona se 1938. godine udala za Kralja Zogua, muslimanskog vodju, koji se deset godina ranije sam proglasio monarhom. Oni su Albaniju napustili u aprilu 1939. godine, zajedno sa sinom Lekom koji je bio beba kada je Italija izvršila invaziju.

2005 Pesma "Voterlu" (Waterloo) švedske grupe ABBA, proglašena je najboljom pesmom Evrovizije svih vremena.

2007 Crnogorska Skupština proglasila je Ustav, prvi u nezavisnoj državi Crnoj Gori.

2010 Na severu Haitija umrlo je 135 osoba od kolere, a registrovano je još 1.500 inficiranih.

2016 Američki telekomunikacioni gigant Ej-Ti end Ti (AT&T) postigao je dogovor o kupovini firme Tajm Vorner, vlasnika televizija Si-En-En i Ejč-Bi-Ou (HBO) i filmskog studija Vorner Braders, po ceni od preko 80 milijardi dolara.
/ BETA.RS

22.10.2019 · NA-DANASNJI-DAN_/_NA_DANAŠNJI_DAN_22._OKTOBAR